Laboratoriyaning yo’nalishi

O’zbekiston zamburug’larini aniqlash, alohida guruhlar bo’yicha aniqlagichlarini tuzish, makro va mikromitsetlar biologiyasi, ekologiyasi, geografiyasini o’rganish, ma’lumotlar bazasini va geografik tarqalishi xaritasini tuzish; madaniy o’simliklar ya’ni texnik, dorivor, yem-xashak va oziqabop o’simliklarida kasallik tug’diruvchi zamburug’larning kasalliklarini aniqlash va chora-tadbirlarini ishlab chiqish; biologik faol moddali istiqbolli shtamlarni oziqabop va dorivor zamburug’larni qidirish, ajratib olish va o’stirish metodlarini ishlab chiqish .
O’zbekiston suvhavzalari va tuproq suvo’tlarining inventarizatsiyasi, suvo’tlarning sistematikasi, geografiyasi, ekologiyasini o’rganish, indikator-saprob suvo’tlarni aniiqlash va ularni suv havzalar sanitariya- holatini baholashda foydalanish. Umumiy suvo’tlar ro’yxatini tuzish va kamyob, noyob suvo’tlarni aniqlash, istiqbolli turlarni ajratib olish va suvo’tlar kollektsiyasida saqlash choralarini ishlab chiqish.
O’zbekiston suv havzalari yuksak suv va suv-botqoq o’simliklari florasini o’rganish. Mahalliy va o’zga xududlardan keltirilgan yuksak suv va suv botqoq o’simliklarini introduktsiya sharoitidagi bioekologik xususiyatlarini o’rganish va ulardan oqilona foydalanish chora-tadbirlarini ishlab chiqish (chorvachilikda, baliqchilikda, tibbiyotda va oqova suvlarni biologik tozalashda)

Laboratoriyaning erishgan yutuqlari

2012-2014 yillarda “A7-FA-0-17178 “Aydar-Arnasoy ko’llar majmuaci sharqiy qismining bioxilma-xilligi (suvo’tlari, yuksak suv va suv- botqoq o’simliklari) nomliamaliy loyiha doirasida Aydar-Arnasoy ko’llar majmuasi sharqiy qismining 12 ta monitoring nuqtasidan 431 ta suvo’tlari namunalari yig’ildi va ular sistеmatik tahlil qilinganda jami 495 ta tur va tur xillari borligi aniqlangan. Ulardan ko’k-yashil suvo’tlari 103 ta, sariq- yashil suvo’tlari 5 ta, tillarang suvo’tlari 6 ta, dinofit suvo’tlari 15 ta, evglеna suvo’tlari 21 ta, diatom suvo’tlari 186 ta va yashil suvo’tlari 159 ta. YUksak suv va suv – botqoq o’simliklarining 3 bo’lim, 4 sinf, 11 kеnja sinf, 24 oila, 44 turkumga mansub 67 turi aniqlangan. Ulardan 35 tasi gigrofit, 22 tasi gidrofit va 10 tasi gidatofit ekologik guruhlariga mansubligi qayd qilingan. O’zbеkiston florasi uchun eng kamyob o’simliklardan biri Droseraceae oilasiga mansub Aldrovanda vesiculosa L. turi uchrashi qayd qilingan.
2012-2013 yillarda “I5-FA-0-80028 “Turli xil oqova suvlarni yuksak suv o’simliklari yordamida biologik tozalash jarayonlarini jadallashtirish tеxnologiyasi”nomli innavasion loyiha doirasidaAngrеn “Suvoqova” ICHB va “Qo’qonspirt” OAJ tozalash inshootlarining turli qismlaridagi saprofit mikroorganizmlar va ichak tayoqchasi guruhi baktеriyalarining umumiy miqdori aniqlangan.Biologik hovuzlarda oqova suvlar yuksak suv o’simliklari yordamida tozalanganda patogеn mikroorganizmlarning miqdori kеskin kamayishi qayd qilingan. Biologik hovuzlarda o’stirilgan azolla, ryaska, pistiya va eyxorniya biomassalarining kimyoviy tarkibi tahlil qilingan va o’simlik biomassalaridan (ildizidan tashqari) o’txo’r baliqlar, chorva mollari va parrandalar uchun oqsil-vitaminli qo’shimcha ozuqa sifatida foydalanish mumkinligi bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Oqova suvlarda o’stirilgan azolla biomassasini biologik o’g’it sifatida ishlatish bo’yicha tajribalar o’tkazilib ijobiy natijalarga erishilgan.

2015-2017 yillarda “P3-2014-0830174425 “Janubiy O’zbеkiston dеndroflorasining patogеn zamburug’lari va ularning tarqalish xaritasini tuzish (Surxondaryo viloyati qismida)” (2015-2017 yillar)” mavzusidagi amaliy loyiha doirasida 2 bo’lim, 7 sinf, 17 tartib, 28 oila, 47 turkumga mansub 95 ta patogеn zamburug’ turi qayd qilingan. Ulardan Coniochaeta coluteae M.C. Samarakoon, Yu.Sh. Gafforov & K.D. Hyde, Neocamarosporium salsolae Wanas., Yu. Sh. Gafforov & K.D. Hyde, Staurosphaeria rhamnicola Wanas., Yu. Sh. Gafforov & K.D. Hyde turlari fan uchun yangi dеb topilgan.Puccinia rhamni Kuprev. turi esa O’zbеkiston mikobiotasi uchun yangi tur ekanligi va bu zamburug’ning Rhamnus coriaceae o’simligida birinchi marta uchraganligi aniqlangan. Zamburug’larning elеktron ma’lumotlar bazasi MS Access dasturida yaratilgan. Mazkur ma’lumotlar bazasi uchun O’zbеkiston Rеspublikasi intеllеktual mulk agеntligining № BGU 00347 raqamli mualliflik guvohnomasi olingan. SHuningdеk, “Surxondaryo viloyati boysun tumanidagi daraxt va butalarni zamburug’ kasalliklaridan himoya qilish choralari” nomli tavsiyanoma chop etilgan.

2018-2020 yillargamo’ljallangan “PZ-2017-0921183 SHimoliy Turkiston botanik-gеografik rayoni dorivor o’simliklarning zang zamburug’lari va ularning tarqalishii xaritasini tuzish” mavzusidagi amaliy loyiha doirasida ilk bor dorivor o’simliklarda Basidiomycota bo’limi, Pucciniomycetes sinfi, Pucciniales tartibiga kiruvchi zang zamburug’larining 5 oila, 8 turkumga mansub 56 turi tarqalganligi aniqlangan. SHuningdеk, tadqiqot hududidagi dorivor o’simliklarda tarqalgan turli zamburug’ kasalliklaridan un-shudring, sеptorioz, fillostiktoz, polistigmoz va turli dog’lanishlarni kеltirib chiqaruvchi patogеn turlardan 2 bo’lim, 7 sinf, 15 tartib, 18 oila, 31 turkumga mansub 70 tur (27 forma, 1 variasiya) aniqlangan. Umumiy hisobda tadqiqot hududidagi dorivor o’simliklarda 126 patogеn zamburug’ turlari aniqlangan. Tadqiqotlar natijasidafan uchun yangi 4 tur Melanocamarosporioides D.Pem, Gafforov & K.D. Hyde, Melanocamarosporioides ugamica D.Pem, Gafforov & K.D. Hyde, sp. nov., Thyrostroma ephedricola D. Pem, Gafforov, Jeewon & K.D. Hyde, sp. nov., Ophiobolus hydei Gafforov, Phookamsak & Wanas, sp. nov. O’zbеkiston mikobiotasi uchun esa 6 tur (Phragmidium altaicum Y. M. Liang & Y. Liu, Phoma punctulata Cooke et Rav, Phyllosticta potentillica Sacc., Cylindrosporium thalictri Dmitr., Septoria heraclei Desm. ex Fr., Septoria fraxini Desm.) aniqlandi.Tadqiqot hududidagi dorivor o’simliklarda kеng tarqalgan va xavfli patogеn zamburug’larning GAT xaritalari tuzilgan.

Laboratoriya xodimlari ro’yxati

111

Iminova Malika Mashrabovna
b.f.n., katta ilmiy xodim, mikolog. Makromitsetlar.
E-mail: malika.mashrabovna@mail.ru

222

Аlimjanova Xolisxon Аlimjanovna
B.f.d., professor, florist-alьgolog-ekolog.
Аlgologiya kollektsiyasi mudiri; yetakchi ilmiy xodim.
E-mail: alimjanovakh@gmail.com

Gafforov Yusufjon

Gafforov Yusufjon Shermatovich
b.f.n., katta ilmiy xodim, mikolog.
E-mail. gafforov@mail.ru  

444

Xolmuradova To’tigul Nafosovna
b.f.n., katta ilmiy xodim, gidrobotanik – introduktor.
E-mail. t_kholmurodova@mail.ru   

Mustafaеv Ilyor

Mustafaev Ilyor Murodullaevich
b.f.n., ilmiy xodim, mikolog. Mikologiya va algologiya laboratoriyasi mudiri
E-mail. ELYOR-MUSTAFAEV@INBOX.RU.

Tеshaboеva Shaxnoza

Teshaboeva Shaxnoza Аrabboevna
kichik ilmiy xodim
E-mail. teshaboeva83@mail.ru

Mamanazarova Karomat

Karomat Mamanazarova Suvankulovna
kichik ilmiy xodim, PhD, algolog-florist.
E-mail: karomat.3005@mail.ru

Islomiddinov Zoirjon

Islomiddinov Zoirjon Shorifjon o’g’li
kichik ilmiy xodim
Zoirjon0991@bk.ru

Ilmiy-tadqiqot loyihalari

1. ID-2-8 “Аzollani yetishtirish biotexnologiyasi va sholichilikda qo’llash” (2007-2008 yillar)
2. FА –А9-T005. “Mahalliy va o’zga hududlar florasida uchraydigan istiqbolli suvo’tlari, relikt, kamyob va yo’qolish arafasida turgan yuksak suv va suv – botqoq o’simliklari turlarini kollektsiyasini yaratish maqsadida ularni izlash va tanlash” (2009 – 2011 yillar)
3. FА-А9-T184 «Razrabotka metodov vosproizvodstva seyantsev v{ы}sokogo dekorativnogo trudno adaptiruyuщegosya drevesnogo rasteniya tyulьpannogo dereva (Liriodendron tulipifera)» (2009-2011gg.)
4. I5-FА-0-80028 “Turli xil oqova suvlarni yuksak suv o’simliklari yordamida biologik tozalash jarayonlarini jadallashtirish texnologiyasi” (2012-2013 yillar)
5. А7-FА-0-17178 “Аydar-Аrnasoy ko’llar majmuaci Sharqiy qismining bioxilma-xilligi (suvo’tlari, yuksak suv va suv-botqoq o’simliklari) ni tadqiq qilish (2012-2014 yillar)
6. А8-FА-0-485954 “O’simliklar genofondini saqlab qolish va boyitish hamda Botanika bog’ini rekonstruktsiya qilishning istiqbollari” (2012-2014 yillar)
7. P3-2014-0830174425 “Janubiy O’zbekiston dendroflorasining patogen zamburug’lari va ularning tarqalish xaritasini tuzish (Surxondaryo viloyati qismida)” (2015-2017 yillar)
8. PZ-2017-0921183 «Shimoliy Turkiston botanik-geografik rayoni dorivor o’simliklarning zang zamburug’lari va ularning tarqalishii xaritasini tuzish»

Laboratoriya xodimlarining 1000 dan ziyod chop etilgan ilmiy ishlari mavjud

  1. Мустафаев И.М. Нуралиев Х.Х. (2012): Нурота қўриқхонасининг занг замбуруғлари. Ўзбекистон биология журнали. –Тошкент. 2012.- № 2. –Б. 20-23
  2. Иминова М.М., Мустафаев И.М.,Тешабоева Ш.А. Некоторые данные о фитопатогенных грибах Ботанического сада имени Ф.Н. Русанова // Ўсимликлар интродукцияси: ютуқлари ва истиқболлари VI- Республика илмий- амалий конференция материаллари. – Тошкент, 2013. – Б. 52-54.
  3. Шоякубов Р.Ш., Халилов С.А., Холмурадова Т.Н., Маманазарова К.С.  Динамика развития  доминирующих водорослей в планктоне восточной части Айдаро-Арнасайской системы озер. Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг маърузалари.  −Тошкент, 2014.  –№4. – Б.73-75.
  4. Шоякубов Р.Ш., Халилов С.А., Холмурадова Т.Н. О водорослях летнего сезона озера Арнасай // Вестник ОшГУ. – Ош, Спец. выпуск. – С.40-44.
  5. Холмурадова Т.Н. Высшие водные и водно-болотные растения восточной части Айдаро-Арнасайской системы озер // Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг маърузалари.  −Тошкент, 2015.  –№ 1. – Б.84-86.
  6. Мустафаев И.М. Иминова М.М. Афиллофоровые грибы Нуратинского   заповедника. Узбекский биологический журнал.  Спец. вып.:-Ташкент. 2014. – С. 55-57.
  7. Gafforov, Yu. Sh., Hoshino, T. (2015): Remarks on Typhula in Uzbekistan. Mycoscience 56(1): 109-113. DOI.org/10.1016/j.myc.2014.04.003. IF- 0.65
  8. И.М. Мустафаев Новые данные о головневых грибах Нуратинского хребта. Вестник СПбГУ Сер. 3. Санкт-Петербург. 2015. 51-57 с.
  9. Мустафаева З.А., Мирзаев У.Т., Холмурадова Т.Н. Современное состояние водных биоценозов водоемов бассейна реки Зарафшан // East European Scientific Jornal//Wschodnioeuropejskie Czasopismo Naukowe. – Polska, 2016. – P. 16-21. IF– 0,5.
  10. Мустафаева З.А., Мирзаев У.Т., Холмурадова Т.Н. Современное состояние водных биоценозов реки Зарафшан. Современное состояние водных биоресурсов: Материалы 4-й международной конференции. – Новосибирск. 2016. – С. 23-25.
  11. Mustafaev I.M., Iminova M.M., Sherqulova J. Powdery mildew fungi of dendroflora of Southern Uzbekistan (Surkhandarya region) // International Journal of Science and Research (IJSR), № 6. Volume 5 Issue 10, October 2016 IF- 0.29
  12. Иминова М.М., Мустафаев И.М Новые данные о патогенных макромицетах Байсунского государственного лесного хозяйства // Международная научно-практическая Интернет-конференция «Современное экологическое состояние природной среды и научно-практические аспекты рационального природопользования» посвященная 25-летию ФГБНУ «Прикаспийский научно-исследовательский институт аридного земледелия» ФГБНУ «ПНИИАЗ», 2016.- С. 998-1000.
  13. Gaffarov, A. Abdurazzakov, M. Yarasheva & Y. Ono Rust fungi from the Fergana Valley, Chatkal and Kurama Mountain Ranges in Uzbekistan. Stapfia 105 (2016): 161-175
  14. Мустафаев И.М. Новый вид ржавчинных грибов (Pucciniales) для микобиоты Узбекистана// Доклады АН РУз. – Ташкент, 2016. -№6: -С. 84-86.
  15. Gafforov, Yu. Sh. (2016): Coniothyrium-like fungi (Ascomycota) from Western Tien Shan and South-Western Hissar mountains of Uzbekistan. Uzbekistan biological Journal 4: 32-36.
  16. Yatsiuk, I., Saar, I., Kalamees, K., Sulaymonov, Sh., Gafforov, Yu., O’donnell, K. (2016): Epitypification of Morchella steppicola (Morchellaceae, Pezizales), a morphologically, phylogenetically and biogeographically distinct member of the Esculenta Clade from central Eurasia. Phytotaxa 284(1): 031–040. org/10.11646/phytotaxa.284.1.3. IF- 1.80
  17. Antonнn, V., Пuriљka, O., Gafforov, Yu., Janиoviиovб, S., Para, R., Tomљovskэ, M. (2017): Molecular phylogenetics and taxonomy in Melanoleuca exscissa group, (Tricholomataceae, Basidiomycota) and the description of griseobrunnea sp. nov. Plant Systematics and Evolution: DOI 10.1007/s00606-017-1430-y. IF- 1.30
  18. Gafforov Yu. Sh. (2017): A preliminary checklist of Ascomycetous microfungi from Southern Uzbekistan. Mycosphere 8(4): 660–696. DOI 10.5943/mycosphere/8/4/12. IF- 0.65
  19. Yuan, Y., Gafforov, Yu, Chen, Y.Y., Wu, F. (2017): A new species of Antrodia (Basidiomycota, Polypores) from juniper forest of Uzbekistan. Phytotaxa 303(1): 047–055. DOI.org/10.11646/phytotaxa.303.1.3. IF- 1.80
  20. Kan, Y.H., Gafforov, Yu, Li, T., Zhou, L. W. (2017): Hyphodontia zhixiangii nov. (Schizoporaceae, Basidiomycota) from Uzbekistan. Phytotaxa 299(2): 273–279 DOI.org/10.11646/phytotaxa.299.2.12. IF- 1.80
  21. Mustafaev I.M. New records of ascomycetes (pezizales) for the mycobiota of Uzbekistan. Iranian journal of botany 23 (1), 2017: Doi:10.22092/ijb. 2017.114501.1169. IF- 1.0
  22. N.Wanasinghe, K.D.Hyde R.Jeewon, P.W.Crous, .N.Wijayawardene,E.B.G.Jones, D.J.Bhat, A.J.L.Phillips, J.Z.Groenewad, M.C.Dayarathne,C.Phukhamsakda, K.M.Thambugala, T.S.Bulgakov, E.Camporesi, Y.S.Gafforov, P.E.Mortimer, C. Karunarathna Phylogenetic revision of Camarosporium (Pleosporineae, Dothideomycetes) and allied genera. Studies in Mycology 81-50 (2017) https://doi.org/10.1016/j.simyco.2017.08.001 IF- 4.16
  23. Yusufjon Gafforov, Janett Riebesehl, Alexander Ordynets, Ewald Langer, Manzura Yarasheva, Masoomeh Ghobad-Nejhad, Li-Wei Zhou, Xue-Wei Wang, Adriana Gugliotta Hyphodontia (Hymenochaetales, Basidiomycota) and similar taxa from Central Asia. Botany, https://doi.org/10.1139/cjb-2017-0115 IF- 15.6
  24. SamarakoonM.C., GafforovY.S.,LiuN.G., MaharachchikumburaS.S.N., BhatJ.D., LiuJ.K., PromputthaI&HydeK.D. Combinedmulti-genebackbonetreeforthegenusConiochaetawithtwonewspeciesfromUzbekistan. Phytotaxa 336(1): 043–058. – Auckland, 2018. ResearchGate, IF, 1.02
  25. WanasingheDN, PhukhamsakdaC, HydeKD, JeewonR, LeeHB, JonesEBG, TibprommaY, TennakoonDS, DissanayakeAJ, JayasiriSC, GafforovY,CamporesiE, BulgakovTS, EkanayakeAH, PereraRH, SamarakoonMS, GoonasekaraID, MapookA, LiWN, SenanayakeIC, LinCG, LiJ, NorphanphounC, MingkwanDoilom, BahkaliAH, XuJ, MortimerPE, KarunarathnaSC. Fungal diversity notes 709–839: taxonomic and phylogenetic contributions to fungal taxa with an emphasis on fungi on Rosaceae, 2018. Fungal Diversity. doi.org/10.1007/s13225-018-0395-7. Springer,IF,13.46
  26. Pem D, Gafforov Y, Hongsanan S, Jeewon J and Hyde KD. Melanocamarosporioidestianshanica gen. nov., sp. nov., a novel member of the family Melanommataceae from Uzbekistan. 2018. Mycological Progress. Submitted. Springer,IF,1.61
  27. Wanasinghe DN, Jeewon R, Peršoh D, Jones EBG, Camporesi E, Bulgakov TS, Gafforov YS and Hyde KD. Taxonomic circumscription and phylogenetics of novel didymellaceoustaxa with brown muriform spores, 2018. Studies in Fungi. Submitted.

Monografiya, o’quv qo’llanma va tavsiyanomalar

  1. М.М. Иминова, Ю.Ш. Ғаффоров, И.М. Мустафаев Сурхондарё вилояти //Бойсун тумандаги дарахт ва буталарни замбуруғ касалликларидан ҳимоя қилиш чоралари.- Тошкент, 2017. Тавсиянома. – 31 б.
  2. Исматова З.А., Олимжонова Х.О. Сангзор дарёси индикатор сапроб сувўтлари аниқлагичи, монография. – Тошкент: Наврўз нашриёти, 2017. – 155 бет.
  1. Олимжонова Х.О., Соатов Ғ.Т., Хусанова О.Ғ. Сув ва саломатлик: инфекцион ва ноинфекцион касалликлар тарқалишида сувнинг роли ҳақида оила аъзолари билимини оширайлик (Экологик тарбия), ўқув-услубий қўлланма. – Тошкент, 2017. – 39 бет.

Laboratoriya xodimlari fotogalereyasi