OʻzR FA Botanika institutida yirik botanik olim, geobotanik, xomashyoshunos, ekolog, biologiya fanlari doktori, professor, Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi akademigi Zokirov Poʻlat Qodirovich (1932-1993) tavalludining 90 yilligi xotira tadbiri boʻlib oʻtdi. Yuqori saviyada oʻtkazilgan xotira tadbirida ilmiy tadqiqot institutlari ilmiy xodimlari, OTM professor-oʻqituvchilari, olimning yaqinlari ishtirok etishdi. Tadbirda so’zga chiqqanlar olimning mazmunli hayot va ijod yoʻli boy adabiy merosi, jamiyatda ilm-fanning har tomonlama rivojlanishiga qo’shgan hissasi haqida ma’lumotlar berishdi.

 

2

Institut direktori professor X.F. Shomurodovning xotira tadbirini ochib berdi.

 

3

Xotira tadbiri qatnashchilari

 

Poʻlat Qodirovich Zokirov 1932 yil 15 yanvarda Samarqand shahrida ziyoli oilasida tugʻilgan. 1946-1949 yillarda Samarqand I.V. Michurin nomidagi meva-sabzavot texnikumida tahsil olgan. 1949-1954 yillarda Oʻrta Osiyo davlat universitetida (hozirgi Oʻzbekiston Milliy universteti) tahsil olgan. Universitetni tugatgach, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Botanika institutining Yuksak Oʻsimliklar boʻlimiga aspiranturaga qabul qilingan. 1960 yilda “Основные черты растительного покрова Нуратинского хребта” mavzusida nomzodlik, 1971 yilda “Флора и растительность низкогорий Кызылкума и хребта Нуратау” mavzusida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

 

4

Professor T. Raximova olimning mazmunli hayot va ijod yo’li haqida ma’ruza qildi.

 

Botanika institutida aspiranturani tamomlagandan soʻng, 1957 yildan Geobotanika laboratoriyasida kichik ilmiy xodim, 1961 yildan katta ilmiy xodim lavozimida ishlagan. 1969-1981 yilgacha Botanika institutining oʻsimliklar xomashyosini oʻrganish laboratoriyasiga rahbarlik qilgan. 1983 yilda olimga professor ilmiy unvoni berilgan. 1989 yilda Poʻlat Qodirovich Zokirov Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Аkademiyasining muxbir aʼzosi etib saylangan. 1985 yildan vafot etgunga qadar OʻzR FА Botanika bogʻi direktori lavozimida ishlagan.

 

5

Botanika bogʻi direktori S. Abdinazarov P.Q. Zokirovning Toshkent Botanika bog’ini rivojlantirishdagi amaliy ishlari haqida ma’lumot berdi.

 

6

Atoqli olimning geobotanika, ekologiya, botanik-geografiya, resursshunoslik, yaylovshunoslik, atrof-muhitni muhofaza qilish sohalarida mintaqadagi yetakchiligi, fanni rivojlanishiga qo’shgan hissasi to’g’risida akademik K. Tojibayev gapirdi.

Poʻlat Qodirovichning ilmiy yoʻnalishlari va qiziqishlari doirasi juda keng boʻlgan. Geobotanika, ekologiya, botanik-geografiya, resursshunoslik, yaylovshunoslik, atrof-muhitni muhofaza qilish sohalarida mintaqadagi yetakchi mutaxassislardan biri boʻlgan. Poʻlat Qodirovich Qizilqum qoldiq togʻlari (Аristantogʻ, Quljuqtogʻ, Sulton Uvaystogʻ) va Nurota tizmalarining flora va oʻsimliklar qoplami ustida uzoq yillar ilmiy izlanishlar olib borgan. P.Q. Zokirov ilk bor Qizilqumning qoldiq togʻlari florasi roʻyxatini shakllantirgan va uning 556 Turdan tarkib topganini qayd etgan. Poʻlat Qodirovich boshchiligida Oʻzbekistonda birinchi marta eng muhim xomashyo oʻsimliklarning xoʻjalikdagi foydali ahamiyatiga koʻra turli guruhlari tadqiq qilingan, istiqbolli xom ashyobop turlar dominantlik qilgan oʻsimlik jamoalari aniqlangan va ularning xaritalari tuzilgan.

 

7

Professor F.O. Xasanov: P.Q. Zokirov boshchiligida istiqbolli xom ashyobop turlar dominantlik qilgan oʻsimlik jamoalari aniqlangan va ularning xaritalarini tuzilgan.

 

Olim tomonidan 100 dan ortiq ilmiy ishlar, jumladan, 5 ta monografiya nashr etilgan. Uning rahbarligida 2 ta doktorlik va 11 ta nomzodlik dissertatsiyalari himoya qilingan. Poʻlat Qodirovich tomonidan tayyorlangan yuqori malakali ilmiy kadrlar Oʻzbekistonning barcha hududlarida faoliyat yuritmoqda.

Poʻlat Qodirovich Toshkent shahar Yunusobod tuman Kengashi deputati, “Oʻzbek biologiya jurnali” bosh muxarriri oʻrinbosari, “Oʻsimlik resurslari” jurnali tahririyati aʼzosi boʻlgan. Shuningdek, olim bir qator halqaro loyihalarga ham rahbarlik qilgan. Jumladan, “Oʻrta Osiyo va Qozogʻistonning togʻli hududlarini har tomonlama oʻrganish va asoslash” loyihasi rahbari boʻlgan.

 

8

Professor T.Norboboyeva olimning chin insoniy fazilatlari, bajargan yaxshi amallarini xotirladi.

 

Atoqli olim 1993 yil 27 dekabrda 61 yoshida Toshkent shahrida vafot etgan va Yalangʻoch-2 qabristoniga dafn qilingan.

Poʻlat Qodirovich Zokirov yaxshi olim, oʻz kasbining chinakam fidoyisi, atrofdagilarga nisbatan talabchan inson boʻlgan. Poʻlat Qodirovichning yorqin xotirasi uning hamkasblari va shogirdlari qalbida mangu saqlanib qoladi.

P.Q. Zokirov tomonidan chop etilgan asosiy adabiyotlar, ilmiy ishlar roʻyxati

  1. Основные черты растительного покрова Нуратинского хребта // Узбекский биологический журнал. № 3. С. 24-28
  2. Находки арчи Juniperus seravschanica Kom. на Нуратинском хребте // Ботанический журнал. № 3. С. 1336-1337. [Ҳаммуаллифликда А.Д. Ли]
  3. Пути использования растительности Нуратинских гор // Сельское хозяйство Узбекистана. № 11. С. 15-20.
  4. Растительные формации Нуратинских гор // Узбекский биологический журнал. № 4. С. 11–17.
  5. Материалы к флоре Нуратау // Труды ТашГУ. Серия Ботаника. Вып. 187. С. 57-63.
  6. Основные растительные формации Бабатага // Узбекский биологический журнал. № 1. C. 29-34.
  7. Изменение растительного покрова по вертикальному профилю гор и подгорных равнин Кульджуктау // Вопросы оационального использования и улучшения пустынных пастбищ. Ташкент. Наука УзССР, 1965. С. 65-73. [Ҳаммуаллифликда А.Д. Ли, И.Ф. Момотов, Г. Шерматов].
  8. Вопросы о фитогеографическом районировании Кызылкума / в сб.: Дикорастущие и вводимые в культуру растения Узбекистана. – Т. «Фан». С. 22-28.
  9. Анна Даниловна Пятаева (к 60-летию со дня рождения) // Узбекский биологический журнал. № 2. C. 69-70. [Ҳаммуаллифликда О.А. Хасанов, К.З. Закиров, Р.X. Худайбергенов].
  10. Некоторые геоботанические предпосылки улучшения и использования пастбищной растительности Кызылкума. Разработка научных основ улучшения и рационального использования каракулеводческих пастбищ. Тезисы докладов. – Т. «Фан» [Ҳаммуаллифликда Р.А. Абдурахмонов].
  11. О сорных растениях микрооазисов Кызылкума // Узбекский биологический журнал. № 4. С. 54. [Ҳаммуаллифликда Г. Шерматов].
  1. Миндаль Савича в останцовых горах Кульджуктау (пустыня Кызылкум) / в кн.: Полезные дикорастущие растения Узбекистана и их использование. – Т. «Фан» [Ҳаммуаллифликда А. Алимжонов]
  2. Геоботаническое районирование низкогорый Кызылкума с точки зрения хозяйственного использования / в кн.: Очерки по гоеографии растительного покрова УзССР. – Т. «Фан» С. 25-30.
  3. Растительный покров Нуратинских гор. – Ташкент: Фан. – 142 с.
  4. Принципы и номенклатура типологии растительности // Узбекский биологический журнал. № 5. С. 34-41. [Ҳаммуаллифликда К.З. Закиров].
  5. Новое местообитание кизильника кистецветного // Узбекский биологический журнал. № 6. С. 57.
  6. Количественных состав флоры останцовых гор Арыстантау // Узбекский биологический журнал. № 5. С. 34-38.
  7. О брошюре Г. Хамидова «Основные медоносные растения Узбекистана» // // Узбекский биологический журнал. № 4. С. 56.
  8. Ботаническая география низкогорий Кызылкумов и хребта Нуратау. Ташкент: ФАН, 1971. 203 с.
  9. Об охране уникальных и редких видов Кызылкума // Материалы Совещание по охране объектов растительного мира республик Средней Азии и Казахстана. Ташкент. Фан. C. 92-94.
  10. Новые для Кызылкума виды растений из останцовых низкогорый (дополнение к флоре) // Узбекский биологический журнал. № 2. С. 35-38. [Ҳаммуаллифликда Р.А. Абдурахмонов].
  11. Растительность аридных низкогорий // в кн.: Растительный покров Узбекистана. Ташкент: Фан. Т. II. C. 192-210.
  12. Закономерности распределения растительного покрова и принцпы высотной зоналности / в кн.: Растительный покров Узбекистана и пути его пути рационального использования. Ташкент: Фан. Т. I. C. 192-200.
  13. Софокл Харлампевич Чеврериди (к 60-летию со дня рождения) // Узбекский биологический журнал. № 3. C. 59-60. [Ҳаммуаллифликда К.З. Закиров, И.И. Гранитов, Л.Е. Пазунер, Н.С. Лынова].
  14. Солодковая формация верховья Амударьи // Узбекский биологический журнал. № 2. C. 29-34.
  15. Полезние растения Нуратинского Хребта. В кн.: Распространение и природные запасы полезных растений Узбекистана. Ташкент. Вып. 1. С. 163-197. [Ҳаммуаллифликда Т. Норбобаева].
  16. Количественный состав эдификаторов растительного покров Средней Азии // Доклады УзССР. № 3. С. 46-47. [Ҳаммуаллифликда Т. Норбобаева].
  17. Принципы типологии растетельности // Тез. докл., представленных 12 международному ботаническому конгресу. – С. 185. [Ҳаммуаллифликда К. Закиров].
  18. Анна Даниловна Пятаева (к 70-летию со дня рождения и 45-летию научно-педагогической деятельности) // Узбекский биологический журнал. № 2. С. 79-80. [Ҳаммуаллифликда Р.С. Верник, М.М. Набиев, И. Аллаяров, О.Х. Хасанов, Р.Х. Худайбердыев].
  19. Некоторые данные по количественному составу и хозяйственному значению эдификаторов растительного покрова Средней Азии // Распространение и природные запасы полезных растений Узбекистана. Ташкент: ФАН. С. 3-35. [Ҳаммуаллифликда Т. Норбобаева].
  20. К изучению дубильных белоусов герани регеля // Доклады УНРУз. № 9. С. 69-74. [Ҳаммуаллифликда М.У. Аллаяров, Л.Т Андоскина, Л.П. Хайтмухамедов].
  21. Красилные растений тугаев (Potomophyta) Узбекистана // Узбекский биологический журнал. № 2. С. 47-51. [Ҳаммуаллифликда Г. Каримов].
  22. Перспективные красильные растения – доминанты Узбекистана // Доклады УзССР. № 4. С. 52-54. [Ҳаммуаллифликда Т. Норбабаева, Г. Каримов].
  23. Экологический анализ доминантов Узбекистана // Вопросы ботанических исследований в Узбекистане: Респуб. конф. мол. уч.: Тез. докл. – Ташкент: Фан. С. 38-39 [Ҳаммуаллифликда Т. Норбабаева].
  24. Опыт типологии растительности земного шара на примере Средней Азии. Ташкент: Фан. 56 с. [Ҳаммуаллифликда К.З. Закиров].
  25. Некоторые данные о красильных свойствах деясила болшого // Доклады УзССР. № 9. С. 49-52.
  26. Джура Камалович Саидов (к 70-летию со дня рождения) // Узбекский биологический журнал. № 1. С. 73-74. [Ҳаммуаллифликда А.А. Бутник, Р.С. Верник, И.Л. Захарьянц, И.Ф. Момотов, М.М. Набиев, Д.Ю. Турсунов, О.Х. Хасанов, Л.Е. Паузнер, Г.Т. Рахимов].
  27. Основные итоги работ по ботаническому ресурсоведению в Узбекистане // Растительные ресурсы. Т. 18. Вып. 4. 490-498. [Ҳаммуаллифликда К.З. Закиров, И.Н. Мотхин, С.Х. Нигматов, Л.Е. Паузнер, К.Х. Ходжиматов, С.Х. Чеврениди].
  28. Распространение и природные запасы черкеза Salsola richterii в Узбекистане // Доклады УзССР. № 4. С. 48-49 [Ҳаммуаллифликда И. Аллаяров, Т. Норбобаева].
  29. К интродукции и акклиматизации облепихи крушиновидной сорта Дар-Кутини в условиях города Ташкента // Доклады АНУзССР. № 10. С. 47-48 [Ҳаммуаллифликда А.Д. Кобулов, Т. Норбабаева].
  30. Вопросы экологии растений и фитоценологии: Сборник науч. тр. / Ташк. гос. ун-т им. В. И. Ленина. Ташкент: ТашГУ, 1984. 91 с.
  31. Распространение и природные запасы Peganum harmala в Узбекистане // Узбекский биологический журнал. № 4. С. 28-30 [Ҳаммуаллифликда Т. Норбабаева, А.Д. Кобулов, Г. Каримов].
  32. Некоторый итоги изучения ресурсов доминантный растений адырный зона Узбекистана // Рациональное использование растительных ресурсов Казахстана. Алма-ата. 1986. С. 42-45 [Ҳаммуаллифликда Т. Норбобаева].
  33. Картированных лекарственных растений Узбекистана. Состояние перспективы развития лекарственного растениеводства в Узбекистане. Материалы первого республиканского семинара. Ташкент. С. 39-41 [Ҳаммуаллифликда Т. Норбабаева, Э. Ашуров].
  34. Гармала обыкновенная (Peganum harmala L.), как красильное растение // Узбекский биологический журнал. № 5. С. 42-45 [Ҳаммуаллифликда Т. Норбабаева].
  35. Классификация растительности Средней Азии // Узбекский биологический журнал. № 3.
  36. Растения и городская среда обитания: (Обзор) / П. К. Закиров, Е. И. Гиршевич, Г. К. Гольдштейн и др. – Ташкент: УзНИИНТИ, 1990. С- 29, [1] с. – (Обзор. информ.)
  37. Растительностт и растительные ресурсы Кашкадарьинской области // Интродукция и акклиматизация растений. Ташкент. Фан. С. 123-129.

 

 

9 10 11 12