Botanika instituti Geobotanika laboratoriyasining kichik ilmiy xodimi Sultamuratov Azamat Tenelbaevich Innovatsion rivojlanish agentligi tomonidan e’lon qilingan tanlovda g‘olib bo‘lib, 2024-yil 4-noyabrdan 2025-yil 31-yanvargacha Yaponiyaning Mie universiteti Bioresurslar fakultetida ilmiy stajirovka o‘tkazdi. Ushbu stajirovka davomida Azamat Sultamuratov professor Matsuo Naoko rahbarligida ilmiy tadqiqotlar olib bordi.
Tadqiqotning asosiy yo‘nalishlari. Stajirovka davomida Azamat Sultamuratov O‘zbekistonning cho‘l va yarim-cho‘l mintaqalarida uchraydigan C3 va C4 o‘simliklar namunalari asosida barqaror izotoplar tahlilini amalga oshirdi. Tadqiqotda quyidagi izotoplar tahlil qilindi:
- Uglerod (C);
- Azot (N);
- Kislorod (O);
- Vodorod (H).
Bu izotoplar orqali o‘simliklarning suv sarflanishi fiziologik jarayonlari va ularning tashqi muhit omillariga chidamlilik darajasi aniqlandi. Tadqiqot natijalari o‘simliklarning qurg‘oqchilikka chidamliligini o‘rganish va ularni muhofaza qilish yo‘llarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.

Ilmiy uskunalar bilan ishlash. Stajirovka davomida Azamat Sultamuratov quyidagi zamonaviy ilmiy uskunalar bilan ishlash ko‘nikmalarini o‘zlashtirdi:
IRMS (Isotope Ratio Mass Spectrometry) – Izotop nisbatlarini o‘lchash uchun massa-spektrometri.
EA (Elemental Analyzer) – Elementlar tahlili uchun analizator.
TCEA (Thermo Chemical Elemental Analyzer) – Termokimyoviy elementlar tahlili uchun foydalaniladigan jihoz.
Ushbu uskunalar yordamida o‘simlik namunalarini tayyorlash, tahlil qilish va natijalarni izotoplar tahlilida qo‘llaniladigan standartlar asosida hisoblash jarayonlari amalga oshirildi.

Natijalar va kelajakdagi rejalar. Tadqiqot natijalari professor Matsuo Naoko bilan muhokama qilindi va kelajakda amalga oshiriladigan qo‘shma loyihalar uchun rejalar ishlab chiqildi. Olingan ma’lumotlar asosida o‘simliklarning qurg‘oqchilikka chidamliligini oshirish va ularni muhofaza qilish bo‘yicha yangi usullar ishlab chiqish rejalashtirilmoqda.

Xalqaro hamkorlikning ahamiyati. Ushbu stajirovka nafaqat Azamat Sultamuratovning shaxsiy kasbiy ko‘nikmalarini oshirishga, balki O‘zbekiston va Yaponiya o‘rtasida ilmiy hamkorlikni rivojlantirishga ham xizmat qildi. Kelajakda ikkala tomonning hamkorligida o‘tkaziladigan loyihalar biologik xilma-xillikni saqlash va atrof-muhit muammolarini hal qilishga qaratilgan bo‘ladi.

Azamat Sultamuratovning Yaponiyadagi ilmiy stajirovkasi O‘zbekistonning yosh olimlari uchun xalqaro miqyosda tajriba orttirish imkoniyatlarini yanada kengaytirishning yana bir namunasidir. Ushbu tadqiqotlar natijalari nafaqat ilmiy hamjamiyat, balki atrof-muhitni muhofaza qilish sohasida ham muhim qadam hisoblanadi. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Botanika instituti va Yaponiyaning Mie universiteti o‘rtasidagi hamkorlik kelajakda ham qo‘shma loyihalar va ilmiy tadqiqotlar olib borish imkoniyatlarini kengaytiradi.


